Grafiti İstanbul: İlyas (MR HURE)

Sizi tanımak isteriz. Sanatla ilk temasınız nasıl oldu, sizi sokak sanatına çeken neydi?  

1987 doğumluyum. Sprey boyayla ilk kez 1999-2000 yıllarında tanıştım. Başlangıçta beni çeken şey, tamamen farklı bir şey yapma isteğiydi. Zamanla grafiti ve street art kültürünün dinamik yapısı, bu üretim biçimini yıllarca sürdürmemi sağladı.

İstanbul’un sokak sanatı kültüründeki yerini nasıl tarif edersiniz? Sizce İstanbul’u diğer şehirlerden ayıran ne?  

Türkiye özelinde konuşursak İstanbul, sokak sanatının başkenti diyebiliriz. Dünya genelinde de pek çok şehre kıyasla grafiti üretimine daha fazla alan tanıyan bir şehir. Birlikte üretim yaptığımız yabancı sanatçılar da İstanbul’daki bu farkı sık sık dile getiriyor.

Şehrin hangi noktaları sokak sanatının ruhunu en iyi yansıtıyor?  

Bence Beyoğlu ilk sırada gelir. Ardından Kadıköy ve Beşiktaş diyebilirim. Büyük ölçekli mural çalışmalarının merkezi daha çok Kadıköy Yeldeğirmeni olsa da street art ve grafiti ruhunu Beyoğlu, Karaköy ve Cihangir’in daha iyi yansıttığını düşünüyorum. Bu bölgelerde tek bir stile bağlı kalmadan, birbirinden çok farklı çalışmaları bir arada görmek mümkün.

Şehirde sizi sürekli etkileyen ama çoğu insanın fark etmediği bir detay var mı?  

Duvarlarda zamanla oluşan dokular, rutubet izleri, çocukların ya da sokak sanatçısı olmayan insanların bıraktığı izler, yırtılmış afiş parçaları… Çoğu insanın gereksiz ya da kötü olarak gördüğü bu detaylar benim için ilham kaynağı. Hatta üretimlerimde bazen bu izlerden besleniyorum.

Tasarımlarınızı hazırlarken nelerden ilham alıyorsunuz? Bugüne kadar yaptığınız işler arasında sizin için özel bir yeri olan çalışma hangisi?  

Soyut mural çalışmalarına ilk başladığım dönemde, grafiti harflerinin parçalarından ve detaylarından ilham alıyordum. Birbiriyle uyumsuz gibi görünen renkleri aynı kompozisyonda buluşturmaya çalışıyordum. Zamanla, bu çalışmaların çevresel etkilerle geçirdiği dönüşümü de üretimin bir parçası olarak görmeye başladım. Üzerinin karalanması, boyanması ya da kapatılması artık benim için çalışmanın devamı niteliğinde. Duvarlarda oluşan bu izleri tablolarıma taşıdığım da oluyor.

Benim için özel bir yere sahip olan çalışmalarımdan biri ise 2019’da Berlin Işık Festivali’nde yer alan işim. Çalışmam bir ay boyunca Hotel de Rome’un cephesinde sergilendi. 12 farklı ülkeden davet edilen sanatçılar arasında yer almak ve Türkiye’yi temsil etmek benim için çok değerliydi.

Grafiti bugün markaların projelerinde ve festivallerde daha fazla yer alıyor. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?  

Bence hâlâ olması gerekenden az. Dünyanın birçok yerinde bu işbirlikleri çok daha yaygın. Street art çağdaş bir üretim biçimi ve markalarla doğal bir şekilde buluşabiliyor. Sürekli dönüşebilen, farklı disiplinlere uyum sağlayabilen bir alan. Bir içecek markasından, moda sektörüne kadar birçok farklı projeye adapte olabiliyor. Bu yönüyle oldukça esnek.

Sokak sanatının en güçlü tarafı sizce ne? Tuval ile duvar arasındaki fark nedir?  

Sokak sanatının en güçlü yanı, aracı olmadan doğrudan insanlara ulaşabilmesi. Bir anlamda kendi reklamınızı kendiniz yapıyorsunuz. Ancak tanınan bir sanatçı olduğunuzda, çalıştığınız yerin ve ürettiğiniz işin içeriğini daha fazla düşünmeniz gerekiyor. Bulunduğunuz ülkenin kültürel, dini ve siyasi yapısını da göz önünde bulundurmak önemli. Tuval ile duvar arasındaki en büyük fark ise ömürleri. Tuval taşınabilir ve korunabilir. Sokaktaki iş ise artık size ait değildir; sokağa aittir. Bir gün sonra silinebilir ya da on yıl boyunca yerinde kalabilir. Ayrıca izleyici kitlesi de çok farklıdır. İyi bir konumdaki duvar çalışmasını binlerce kişi görebilir. Ve her insana farklı hissettirebilir.

Bir duvarı gördüğünüzde “Burada bir şey olmalı” dedirten şey nedir?  

Benim için en önemli kriter fotoğraf açısı ve duvarın kadraj içinde nasıl göründüğü. Çünkü birçok işim zaman içinde yok oluyor ve geriye yalnızca fotoğrafları kalıyor. Bu yüzden duvarın formu, çevresi ve mimari yapısıyla kurduğu ilişki benim için oldukça önemli.

İstanbul’daki kentsel dönüşümün gelecekte sokak sanatını nasıl etkileyeceğini düşünüyorsunuz?  

Şehrin bitmeyen betonlaşma isteği nedeniyle boyayacak yüzey her zaman olacaktır. Ancak keşke mimari kaygının daha fazla olduğu bir şehirde yaşasaydık. Yeni yapılan birçok kentsel dönüşüm binasını yatak odası dolaplarına benzetiyorum. Bu yapıların üzerinde yapılan işler beni çok heyecanlandırmıyor. Kent estetiği gelişirse, üretilen işler de çok daha güçlü görünecektir.