02 Aralık 2018

Marifetli Bitkilerle Daha Mutlu Olmak Mümkün mü?

YAZI: VALERİE DAYAN

mut besin

Fotoğraf: Getty Images Turkey

Sonsuz bilgi akışının ortasında da olsam, beslenmeye, daha doğrusu popüler diyetlere karşı duruşum yıllar içinde pek değişmedi. Vücudumun nasıl tepki vereceğini bilmediğim gündelik maceralara atılmaktansa (selam ve güle güle kömür detoksu!) yağ kitlemi azaltmak veya bağırsak floramı güçlendirmek gibi kendime daha sağlam ve klasik hedefler belirleyip, uzun vadeli ve güvenilir programlar seçtim. Ancak geçtiğimiz aylarda Moon Juice’tan edindiğim Brain Dust, Spirit Dust gibi adaptojenleri, yani vücutta ve ruh halinde dengeli bir etki yarattığı düşünülen besin takviyelerini hayatıma soktuğumdan beri yeni bir farkındalığa eriştim: Canımı sıkan dış etkenleri hayatımdan çıkarmak çok kolay olmayabilir, fakat ruh halimi olumlu yönde etkileyebilecek yiyecekleri rutinime eklemek pek de zor sayılmaz.

Harvard Üniversitesi’nde beslenme uzmanı Eva Selhub, biz uyurken bile çalışan beynimizi bir arabaya benzetiyor ve aynı iyi bir arabanın kaliteli bir benzine ihtiyaç duyması gibi, beynimizin de kaliteli besinlere ihtiyaç duymasının stresi minimuma indirmede çok önemli bir yere sahip olduğunun altını çiziyor. “İşlenmiş gıdalar veya şeker içeren besinler beyin için çok zararlı. Vücuttaki insülin dengesini bozmakla kalmayıp, enflamasyona ve antioksidan yetersizliğine yol açıyorlar. Sayısız araştırma, işlenmiş şeker içeren diyetlerin beynin işleyişi ve ruh hali ile yakın ilişkide olduğunu ve depresyonu tetikleyebildiklerini işaret ediyor.” Bu durumun açıklaması ise şaşırtıcı derecede basit. Mutluluk hormonu olarak bildiğimiz serotoninin neredeyse yüzde 95’i sindirim sistemimizde üretiliyor. Kısacası tükettiğimiz besinlerin modumuzla çok yakından ilgisi var ve bununla ilgili bir şeyler yapmak oldukça kolay.

Mutlu besinler, mutsuz besinler

Araştırmalar, insanların normalin üzerinde yemek yeme nedeninin çoğu zaman kızgınlık, yorgunluk, depresyon, yalnızlık, güvensizlik, kıskançlık gibi duygular olduğunu ve bunun sonrasında gelen pişmanlık duygusunun mutsuz bir kısır döngüye yol açacağını gösteriyor. Diyetisyen ve beslenme uzmanı Dilara Koçak, bunun tam tersinin de mümkün olduğuna dikkat çekiyor; yani stresimiz beslenme yolu ile azalabilir. Koçak, yoğurt, kefir, lahana turşusu gibi probiyotik besinleri, D vitamini zengini somon gibi yağlı balıkları, magnezyum içeren avokadoyu, bademi ve bitter çikolatayı ruh halimizi düzenleyebilen besinler arasında sayıyor. Bu besinlerden birkaçını bir araya getiren ve 1 muz, 1 su bardağı kefir veya probiyotik içecek, 1 tatlı kaşığı kakao ve 15 bademden oluşan mutlu smoothie tarifi, stres altında hissettiğiniz dönemlerde beslenme programınıza eklemek için ideal. Peki bizi mutlu edebilen besinlerin yanında, hissiyatımızı olumsuz etkileyenler de var mı? “Kesinlikle!” diyor Koçak. “Bazı besinler siz hiç fark etmeden enerjinizi düşürebilir ve bu da günlük stres durumunuzu etkileyebilir.” Koçak, fazla tüketildiğinde (veya söz konusu şeker olduğunda yalnızca tüketildiğinde, nitekim şekeri bırakmak için sebeplerimiz oldukça fazla) enerjimizi tüketen besinler arasında beyaz pirinç ve beyaz ekmek gibi işlenmiş tahılları, şeker ve şeker ilave edilmiş yiyecekleri, kahveyi, alkolü ve yüksek yağ ve düşük lif içeren kızartmaları sıralıyor.

Sakinleştirici bitkiler

MedAmerikan Tıp Merkezi Beslenme ve Diyet bölümünden diyetisyen Burcu S. Demir, “Kişinin ruh halinin, uyku durumunun, hareketlerinin ve iştahının düzenlenmesinde dopamin ve serotonin hormonları önemli roller üstlenir. Serotonin mutluluk hormonu olarak tanımlanır, dopaminse ruh halimiz için önemli bir yere sahiptir” diyor. Demir, bu hormonların dengelenmesinde B ve C gibi vitaminlerin eksikliklerine dikkat edilmesinin ve muz, patates, ıspanak, fıstık ve çilek gibi besinlerin tercih edilmesinin yanı sıra bitkilerden de destek almanın faydalı olacağının altını çiziyor. “Kediotu, melisa otu ve lavanta çiçeğinin sinir sistemi rahatsızlıklarında etkili olduğunu biliyoruz” diyen Demir, bu üçlünün faydasının doğru şekilde alınması için çay gibi demlemek yerine, doğru şekilde hazırlanması gerektiğini söylüyor. “Kediotu kaynatılmaz; bir fincan kaynatılıp ılıtılan suyun içine 1 çay kaşığı kök ilave edilerek bir gece bekletilir ve gün içinde iki-üç fincan tüketilebilir. Melisa, günde üç-beş kez 1,5 gramlık yaprak üzerine kaynatılmış su ilave edilip 10 dakika demlenerek içilebilir. Lavanta çiçeğini ise uyumadan önce 1-2 gram bitki üzerine kaynar su ilave edip kapaklı fincanda 10 dakika bekletmek yeterli.” 

Adaptojen dünyasının gücü

New York ve Los Angeles’ta bulunan ve tamamen doğal ürünlere adanmış bir kozmetik ve sağlıklı yaşam mabedi CAP Beauty’nin kurucuları Kerrilyn Pamer ve Cindy DiPrima adaptojenlerin günlük hayatımızdaki olumlu etkilerinin ünlü savunucuları. Hatta geçtiğimiz aylarda çıkan kitapları High Vibrational Beauty: Recipes & Rituals For Radicals Self-Care, vücudumuza sürdüğümüz kozmetikler kadar, bakım ve sağlık açısından tükettiğimiz besinlerin önemine de odaklanıyor ve birçok tarif içeriyor; yazarları, bu kitabı sadece günlük modu değil, genel hayat modunu yükseltebilmek için kaleme aldıklarını söylüyorlar. Pamer ve DiPrima, kendileri de bu kitapta anlattıkları gibi yaşamaya özen gösterdiklerini söylüyorlar: “Her gün besin değeri yüksek yiyecekler tüketiyoruz. Bunların içinde olgun meyveler, çiğ ve taze salatalar ve adaptojen olarak da bilinen güçlü bitkiler var. Adaptojenler, vücudumuzu uyuşukluk halinden çıkarmak veya moralimizi düzeltmek için gereken dengeyi sağlamaya yardımcı oluyor. Stres yönetimini destekliyor; odaklanmayı ve sakinliği kolaylaştırıyor. Bu adaptojenleri bitki bazlı beslenme programımıza etkilediğimizde, bizim de enerjimiz yükseliyor.” Pamer ve DiPrima’nın kişisel favorileri arasında cilde ve saça parlaklık da kazandırdığını söyledikleri He Shou Wu, bağışıklığı güçlendiren Reishi, enerjiyi artırabilen Rhodiola ve antienflamatuar ve ruh hali düzenleyici özelliğiyle bilinen Ashwaganda var. 

CAP Beauty’nin kurucuları Kerrilyn Pamer ve Cindy DiPrima, bize kendimizi iyi hissettirme marifetine sahip iki içecek tarifi paylaşıyor:

CAP Güzellik İksiri

1/4 çay kaşığı He Shou Wu
1 çorba kaşığı hindistancevizi yağı
1 çorba kaşığı tocotrienol
1 bardak badem sütü, hindistancevizi suyu veya su
Suyu veya sütü kaynatmadan ısıtın. Diğer içeriklerle birlikte blender’a atın ve bir dakika boyunca karıştırın.

*He Shou Wu ve tocotrienol'ü eczanelerde bulabilirsiniz.

Matcha Sütü

1 çay kaşığı matcha
1 çorba kaşığı hindistancevizi yağı 1 tutam pembe himalaya tuzu 450 gr bitkisel süt
1/2 çay kaşığı çam poleni
1 çay kaşığı bal
1 tutam vanilya özü

İçerikleri blender’a atıp karıştırın ve buz ekleyip servis edin.

ETİKETLER: SAĞLIK , SAĞLIKLI BESLENME