Kusursuzluğun Sonu: Moda Dünyasında Dağınıklık Trendi

Miuccia Prada ve Raf Simons’un ortak tasarladıkları 2026-27 Sonbahar/Kış Prada koleksiyonu, bir (ya da on beş) kadının kusurlarla dolu bir gününe odaklanıyor hatta sanki Ferzan Özpetek filmi Mükemmel bir Gün’den ismini çalıyor. Alt metindeki keşfetme arzusunu, erotizmi ve günün farklı saatlerinde bir kadının içinden çıkan başka başka kadınların bulunduğunu hesaba katacak olursak… Bir kadın katman katman giyerek evden çıkıyor (defile aynı zamanda layering konusunda bir masterclass) ve günün farklı saatlerinde, katmanlar bir bir eksiliyor. Fonda çalan tekno ve house parçaları ertesi sabah rave’den ayrılanları dahi hatırlatıyor. Hayatın gerçekliklerinin ve karmaşıklıklarının bir yansımasıydı Prada defilesi. Yapay zeka yardımıyla cila çekilen romanları, Facetune’la pürüzsüzleşen Instagram fotoğraflarını ve oyuncuların sinema filmlerinde yapay zeka yardımıyla iyileştirilen aksanlarını düşünecek olursak mükemmeliyetçilik çağımızın vebası. Cannes Film Festivali’ndeki jüri toplantısında Demi Moore, AI’a karşı mücadele etmenin kaybedilecek bir savaş olduğunu, bunun yerine onunla nasıl çalışılabileceğini bulmak gerektiğini söylüyordu. Oysa lüksün yeni vaatlerinden biri de insan elinin oradan geçtiğini kanıtlamak. Bunun için de muazzam işçilik harcanıyor. Chanel, Loewe ve Hermès başta olmak üzere modaevlerinin sanatçılara, çizerlere teslim ettikleri içerikler buna en güzel örnek.

Diesel 2026-27 Sonbahar/Kış, Fotoğraf: Vogue Runway

Glenn Martens yeniden cool’laştırdığı Diesel’deki koleksiyonunu, sabaha kadar dışarıda kalmış ve ertesi gün kendini nerede bulduğunu pek de bilmeden apar topar giyinmiş birinin hali üzerine kurmuştu (belki de Prada kadınıyla aynı rave’deydiler). Kendi ifadesiyle, “Her şey darmadağın”. Alelacele evden çıkarken düğmeleri yanlış iliklenen hırkalar, delinmiş tişörtler… Glenn Martens’ın Maison Margiela’daki 2026-27 Sonbahar/Kış koleksiyonunda ise kusur farklı bir şekilde tanımlanıyor. Kıyafetler bu kez gerçekten de kırılabilecek nesnelere dönüşmüş. Yaklaşık 500 parçaya ayrılmış porselenlerin organze üzerine sabitlenmesiyle yapılan 90 kiloluk bir elbise yürüdükçe çatırdıyor, balmumuna batırılıp sertleştirilen 19. yüzyıl elbiselerinin yüzeyi model hareket ettikçe kırılıp zemine dökülüyor.

Prada 2026-27 Sonbahar/Kış, Fotoğraf: Vogue Runway

Miuccia Prada’nın “Giysiyi hayat ve insanlık biçimlendiriyor; yaşam iz bırakıyor” dediği gibi. Bayan Prada bu sözü, birkaç yıl önce 2023 İlkbahar/Yaz koleksiyonunun sonrasında, kırıştırılmış etekler ve kenarları kesilip tamamlanmamış gibi duran elbiseleri podyuma yolladıktan sonra söylemişti. Bu sezon karşımıza çıkan kirli manşetlerin, sarkan ipliklerin ve aşınmış yüzeylerin çıkış noktası da diyebiliriz. Gerçi dağınıklığın izi Prada koleksiyonlarında yıllardır var. İnternetin görünür köşelerinde “Miuccia Prada, bana ütüyü bıraktırdı” başlıklı bir yazıyla bile karşılaşabilirsiniz. Vogue yazarı Hannah Jackson, kırışık bir gömlek ya da eteğin, kişinin kıyafetine değer vermediğini değil hayatının, kıyafetini kusursuz tutmaya ayıracağı zamandan daha önemli şeylerle dolu olduğunu yazmıştı bir yazısında. “Kıyafet müzelik bir nesne gibi korunmuyor, gerçekten giyiliyor.”

Prada’nın kadın ve erkek koleksiyonları, sosyal medya tepkisi ve tartışmaları da beraberinde getirdi elbette. Bazı eleştirmenler ve internet yorumcuları markayı “sahte yoksulluk” görüntüsü yaratmakla ya da gerçek hayattaki zorlukları hafife almakla suçladı. Ancak ortak kreatif direktörler Prada ve Simons, koleksiyonun estetiğinin modern kurumsal çalışma hayatına yönelik distopik tutum ve algoritmik kusursuzluğun reddi üzerine politik ve sanatsal bir yorum olarak tasarlandığını belirtti. Birkaç yıl evvel, Demna, Balenciaga’da Paris High Top sneaker’ının “tamamen yıpratılmış” versiyonunu piyasaya sürmüştü. Chuck Taylor’ı andıran kanvas ayakkabı parçalanmış, kirlenmiş, tabanı kararmış, yüzeyi çizilmiş ve sanki yıllarca giyildikten sonra çöpten çıkarılmış gibi görünüyor; üstelik dört haneli bir fiyat etiketiyle satılıyordu. Tepki kaçınılmazdı: “Lüks moda, yoksulluğun ve mecburi eskimişliğin görüntüsünü satın alınabilir bir stile mi dönüştürüyor?” (Neyse ki, Michael Rider’ın 2027 İlkbahar/Yaz koleksiyonunda kusursuz burjuva look’larını tamamladığı aşınmış gibi duran Reebok sneaker’ları daha çok yaşayan bir dolapta sık kullanılan ürünlere benziyor).

Ann Demeulemeester 2026-27 Sonbahar/Kış, Fotoğraf: Vogue Runway

Byung-Chul Han, Saving Beauty adlı kitabına günümüzün güzellik anlayışını belirleyen temel özelliklerden biri “pürüzsüzlük”le başlıyor. İçinde bulunduğumuz toplum olumsuzlukları görmezden gelmek istiyor. Jeff Koons’un parlayan heykellerinden iPhone’un cam yüzeyine çağdaş güzelliğin ortak özelliğinin, sürtünmenin ve rahatsızlığın ortadan kaldırılmasıyla açıklıyor. Ona göre parlak, kusursuz ve hemen tüketilebilir yüzeyler izleyiciyi uzun uzun düşünmeye ya da yorumlamaya değil anlık bir “vay be!” tepkisine davet ediyor. Tam da bu yüzden Coach’tan Ann Demeulemeester’a kadar karşımıza çıkan sökülmüş kumaşlar ve aşınmış yüzeyler bugün kusursuz görünmeye zorlanan bir dünyada, yeniden dikkat talep eden nesnelere dönüşüyor. Coach’ta Stuart Vevers bunu Amerikan gençlik kültürü üzerinden yapıyor. Solmuş jean’ler, astarı görünen ceketler, eski bir giysiden sökülüp yeniden bir araya getirilmiş, yamalı hissi veren parçalar koleksiyonun büyük bölümüne ikinci el dükkanından çıkmış bir yaşanmışlık veriyor. Jil Sander’da Simone Bellotti çok daha küçük müdahalelerle pürüzsüz düzeni bozdu. Etekler dikiş yerlerinden açılıyordu, bazı giysileri bir arada tutan beyaz teyeller özellikle saklanmıyordu ve süet çizmeler daha baştan kirletilmiş görünüyordu (aldıkları yeni ayakkabıları giymeye çekinenlere selam olsun). Küçük hatalar gibi duran bu yaklaşım Jil Sander’in her zaman temiz hissi uyandıran görünümüne bir müdahale. Matières Fécales’de Hannah Rose Dalton ve Steven Raj Bhaskaran, Dior’dan McQueen’e, Chanel’den Balenciaga’ya lüks modanın en tanıdık kodlarını alıp onları püsküllenmiş, parçalanmış ve yıpranmış yüzeylerin içinden geçirdi. Demi Moore’un, Cannes’da giydiği Matières Fécales imzalı pembe couture elbisenin kenarları sökülüyor, yüzeyi yırtılıyordu. Ann Demeulemeester’da Stefano Gallici ise paslanmış yüzeyleri anımsatan deriler, neredeyse lime lime edilerek elbiseye dönüşen preppy kazakları sundu. Konu yüksek moda olunca, kusursuz kusurların sebebi ihmalle açıklanmıyor, başlı başına bir işçilik meselesi.