24 Kasım 2014

50'lerin Süpermodeli Bettina

YAZI: SUZY MENKES

Jacques Fath giyerken Bettina, Paris 
 
Fotoğraf Hakkı: Suzy Menkes 
 
50'li yıllara damgasını vurmuş model Bettina'yı gülümseyen yüzünü çevreleyen kızıl kahverengi saçlarıyla Azzedine Alaïa stüdyosunun kapısının önünde gördüm. 
 
Sergi alanına geldiğinde, René Gruau'nun ünlü "Bettina Blouse" adlı canlı renkli tablosunun önünde duruyordum. İsmini Bettina'dan alan bu bluz Hubert de Givenchy tasarımı. Fransız model, Givenchy'nin couture markasını kurmasına yardımcı olunca, tasarımcı da bu bluza onun ismini vermiş. 
 
Hubert de Givenchy tarafından tasarlanan ünlü "Bettina-Blouse"un René Gruau tarafından yapılmış illustrasyonu. 
Fotoğraf hakkı: Suzy Menkes 
 
Bettina, Paris 1951, Henri Cartier-Bresson/ Magnum Photos.  
Fotoğraf hakkı: Suzy Menkes 
 
Bu tablo, Paris Marais'deki Bettina sergisinde siyah beyaz olmayan nadir görüntülerden biriydi (Sergi, 11 Ocak'a kadar sürecek). Çünkü Bettina kalem etekli, alna düşen süslemeli şapkalı, zarif yüksek topuklu abartılmış feminenlik içeren bir moda çağına aitti. 
 
Bettina, 1950, US Vogue, Irving Penn 
Fotoğraf hakkı: Suzy Menkes 
 
Suzy ve Bettina serginin açılışında. 
Fotoğraf hakkı: Suzy Menkes 
 
Belki bir de modelin duruşunu taklit eden ve genelde tazı cinsi olan köpek eklenebilir bu görüntüye. Daha gerçekçi biri olan Bettina, Henri Cartier-Bresson tafaından 1951'de çekilen fotoğrafta daha işin aslına uygun bir köpekle fotoğraflanmış. Ya da, çok daha iyisi olarak Henry Clarke'ın çektiği Jacques Fath ceket giymiş belinde bir kemer olan ve nihai aksesuar olarak yine bir köpekle poz vermiş Bettina. Elle'den Vogue'a kadar birçok Fransız dergisi tarafından aranan isim olmadan önce Fath'ın ilham perisiydi.  
 
Paris'te Bettina, 1951 
Fotoğraf hakkı: © The Gordon Parks Vakfı/Gordon Parks 
 
Bir küstah Fransız modeli olarak Bettina, 1947-48 
Fotoğraf hakkı: D.R.Una 
 
Bettina, Azzedine'nin kendisinden tutun da moda hayatından sonra tiyatro ve opera sahnesi tasarımcısı olmaktan bahseden Christian Lacroix'e kadar "Kim Kimdir?" oyunu oynayabileceğiniz moda isimleriyle dolu odada dolaşırken "Bu mükemmel!" dedi.  
 
Yaşı 90'ları bulan Bettina "Moda dünyasına geri geldim, belki de hiç terketmemişimdir, her zaman içimde hissettim." diyor. Çocukluğu savaş tarafından elinden alınmış Normandiyalı küçük kızdan süperstar bir modele dönüşmüş olan Bettina, arkadaşlarıyla ve hayranlarıyla çevirili bir şekilde sanki alev saçlı bir kraliçe gibi oturuyordu.  
 
Fotoğrafların istisnai kalitesi ve onları çeken insanların ikonik statüleri Bettina fotoğraflarını onun zamanına ışık tutan bir noktaya getirdi. Bu fotoğrafçı kadrosunun içinde Bettina'yı ince belinden dökülen şifon katmanlarına sahip Dior elbiseyle fotoğraflayarak haute-couture vizyonunu yaratan Willy Maywald, Bettina'yı ve yanındaki karakalemle çizilmiş gibi görünen iki kişiyi rüzgara yakalanmış olarak çeken, sahte olanın değil gerçeğin fotoğrafçısı Robert Doisneau da bulunuyor.  
 
Revillon'da Bettina, Paris, Life dergisinde yayınlandı, 1952 
Fotoğraf hakkı: Emile Savitry 
 
Bettina, Paris, 1952 
Fotoğraf hakkı: Willy Rizzo 
 
Bettina, Paris, 1953 
Fotoğraf hakkı: Georges Dambier 
 
Irving Penn'se 50'lerin zorlu şıklığını ideal kadın siluetini tanımlamaya çalışan couture kıyafetlerle yansıtmış: göğüs dışarda, göbek içerde, kalça dışarıda. 
 
Bettina ve iki model, French Vogue, Eylül 1949 
Fotoğraf hakkı: Robert Doisneau/Gamma Rapho 
 
Son zamanlarda, modelleri ve onların nasıl kalıcı hale geldiklerini düşünüyorum. Bir etkinlikte onu anında hatırlayamayınca Natalia Vodianova'nın bana gülerek "Suzy, benim, hatırlasana! Ben bir modelim!" dediğini hiç unutmuyorum. 
 
Bu fotoğraflarda Bettina'nın  her fotoğrafçının kişisel vizyonuna göre bukelamun gibi şekil alabilme yeteneğini görüyorum.Örneğin, Erwin Blumenfeld'in 60'larda çektiği saf ve kahküllü bir ev hanımı pozunda Bettina'yı görünce şaşkınlıktan kalakaldım.  
 
Van Cleef & Arpels'in vitrininin önünde Bettina, Vendôme meydanı, Paris, 1953 
Fotoğraf hakkı: Jean-Philippe Charbonnier/Gamma Rapho 
 
Podyumda ve fotoğraflarda iyi bir model olmak demek, kişiliğinde en öne çıkan şeyin zerafetin ve çekiciliğin olması demek. Ve Bettina ne kadar kibirli görünürse görünsün canlılığı ve neşesi sergi boyunca hissedildi.  
 
Bettina sergisi, Azzedine Alaïa Galerisi'nde 18 Rue de la Verrerie Paris, 75004 adresinde 11 Ocak'a kadar ziyaret edilebilecek.  Carla Sozzani Yayıncılık'tan çıkan kitap "Bettina" 10 Corso Como Milano'da ve  Azzedine Alaïa Galerisi'nde satışta.  
 
Çeviri: Kardelen Berfin Kobyaoğlu
 

ETİKETLER: SUZY MENKES , BETTİNA