20 Mayıs 2015

Yeni Prada Vakfı

YAZI: SUZY MENKES

Miuccia Prada'yla beraber düz gri duvarın yanında otururken, parlak yaldızlı binanın ışıltısı yüzüme yansıyordu. Kendime şu soruyu sormak zorundaydım: Güney Milano'nun eski sanayi bölgesinde mimar Rem Koolhaas tarafından inşa edilmiş bu olağanüstü bina, Prada'nın modadaki yerini nasıl etkileyecek ki?  
 
Ama, eşi Patrizio Bertelli'yle emek vererek ortaya çıkardığı ve o anda bana göstermekte olduğu Prada Fondazione'yle ilgili  Miuccia'ya soru soracak kadar da kaba değildim. 
 
Fondazione Prada'daki "Perili Ev" kulesi 
Fotoğraf: Suzy Menkes Instagram 
 
Uzun Sud galerisinde sadece duvarlardaki Lucio Fontana, Donald Judd, Yves Klein, Jeff Koons ve Gerhard Richter gibi modern sanat eserleri bile ikisinin istisnai sanat zevkini kanıtlar nitelikte. 15. yüzyıldan kalma ahşap dolap ise tarihi derinliklerini gözler önüne seriyor. 
 
Film yönetmeni Wes Anderson tarafından bir Milano barı gibi tasarlanmış kafeyi görmeden önce bile moda dünyasına bazı referanslar olacağından emindim. Bu sefer 1913'te ilk açılan Prada'nın mekanı olma özelliğine sahip Galleria Vittorio Emanuele ll'in çizimleri vardı.  
Aynı binanın desenlerini, Miu Miu bir elbise üzerinde görmeyi beklemiyorum. Ama neden olmasın ki, Miuccia daha önce İtalyan evlerinin desenlerine sahip elbiseler tasarlamıştı. O tür bir sahte masumiyet son derece "Prada" gözükürdü.  
 
Her ne kadar Prada ve Bertelli bu büyük atılımı yapmak için modadan kazandıkları parayı kullanmış olsalar da bu büyük sanat projesini sadece moda bağlamında değerlendirmek yanlış olurdu. 
 
Bu dinamik ikilinin Fondazione'nin açılışında klasik heykelleri bilerek mi bu kadar görünür kıldığını bir anlığına düşündüm. Mimar Koolhass'ın şeffaf camlarından gözüken bu parçalar kıyafetlerle ilgili kısımdan tamamen uzakta konuşlandırılmıştı. 
 
Suzy ve Miuccia 
Fotoğraf: Suzy Menkes Instagram 
 
Bu Antik Yunanlılarla Romalıları birlikte sunan 70 parçalık klasik sanat serisi aslında güzellik formuyla alakalıydı. İran Ulusal Müzesi'nden ödünç alınan Odysseus'un eşi Penelope'nin parçalara ayrılmış gövde heykeli, bu Prada girişiminde sanata ne kadar değer verildiğinin bir göstergesi.  
 
Kıyafetlerde arada sırada canlı renk karışımları görsek de Bertelli'niin ya da Prada'nın moda ve sanat arasında bir çarpışma yaratmaya çalıştığını gösteren hiçbir şey yok.  
 
Aklım 20 sene öncesine gitti, 1996 yılında Floransa'da düzenlenen bir moda bienalinde modern modanın sanatla ilişkilendirildiğini ilk kez görmüştüm. Daha da önemlisi, "Zaman ve Moda" diye adlandırılan o etkinliğin arkasındaki isim Germano Celant'tı. Armani, Anish Kapoor'un renklerini kullanıyor, Gianni Versace Julian Schnabel ve Roy Lichtenstein'dan ilham alıyor, Jil Sander Mario Merz'le bir hava tüneli yaratıyor ve Helmut Lang'se Jenny Holzer'in işlerinin yansıtıldığı büyük bir çadırda çalışıyordu. 
 
Ya Miuccia Prada? O da Damien Hirst'le minyatür bir çiftlik yapmak için çalışıyordu. 
 
Fondazione Prada yerleşkesi 
Fotoğraf: Bas Princen 2015 Courtesy Fondazione Prada 
 
1910'dan kalma bir içki imalathanesi olan o eski mahzen binasında açılan Prada Vakfı'na bakınca o zamanları hatırladım, Damien Hirst'in 1999'de tasarladığı ve adını "Love Lost" koyduğu o balık tankı da burada ve içinde balıklar yüzüyor.   
 
Fondazione Prada, 1993'te ortaya çıkan sanata, mimariye, sinemaya ve felsefeye bir bütün olarak bakma fikrinden doğru. Ama kim bu konseptin 19.000 metrelik, 7 ayrı binaya yayılan, hem yeniyi hem eskiyi kapsayan bir projeye dönüşeceğini tahmin edebilirdi ki? 
Milano'nun can alıcı noktasına dönüşecek bu sanat merkezi için Miuccia ve Patrizio'ya büyük saygı duyuyorum.  
 
Miuccia ve eşi Patrizio Bertelli 
Fotoğraf: GETTY Courtesy Fondazione Prada 
 
Yedi farklı bölgenin toplam büyüklüğü beni büyüledi. Klasik heykellerin bulunduğu camdan bölgeden sinema kısmına, oradan müzelerin yan kısmında bulunan halka açık bir mekana geçtik. Mekan klasik gözükse ve Roman Polanski'den işler sergilese de yapının açık havayı içine çektiğini ve şeffaf olduğunu anladım. Son kısmında arabaların sergilendiği Sud Galeri'si bitince Nord Galeri'sine geçiliyor. 
 
9 Mayıs'taki resmi açılışından önceki ziyaretimde görmediğim şeyler de vardı. Anladığım kadarıyla bir de kütüphane ve çocuklara sanatı öğretebilmek için yapılmış bir çocuk kısmı var.  
 
Acemi sanatçılara modern sanattan bir şeyler katan bir Prada moda okulu olmasını ne kadar isterdim... 
 
Bir Moda Vakfı? Neden olmasın?
 
Çeviri: Kardelen Berfin Kobyaoğlu

İlgili Başlıklar